Waarom is het iedere keer zo moeilijk een eind te breien aan een vergange reis…? Heb er geen echte verklaring voor. Dit keer wel. Ben nauwelijks thuis geweest na Spanje. Ben 2 weken na terugkomst met m’n bootje vertrokken richting Friesland Groningen. Een regelrechte openbaring!

Vroeger met de zeilboot nauwelijks te bezoeken, stak veel te diep. Nu met de motorboot kan je er bijna overal varen. Zeker in Friesland, water genoeg en overal aardige dorpjes en steden. De enige beperking zijn te lage, vaste bruggen. Nooit kunnen bedenken ooit het It Heidenskip te zullen bezoeken, aan het eind van niet meer dan een brede sloot. 20 huisjes groot, op een rij onderbroken door een kerkje waar de vader van Freek de Jonge de schaarse goegemeente mocht verblijden met een stichtelijk woord. Midden in de gelijknamige polder, fraai beschreven maar ellendige geschiedenis van overstromingen en landvraat door Hylke Speerstra in De Oerpolder. Ik kwam er om een competitiewedstrijd fierljeppen te aanschouwen. Net zo typisch Fries als kaatsen en skûtsjesilen. Geeft de provincie wel iets heel eigens. Missen we hier in het westen node, denk ik. Een fotoverslag van dat al is helaas letterlijk in het water gevallen. Wat rest zijn een paar plaatjes die ik deelde via Signal en zo terug kon vragen aan de ontvangers.

Verloor mijn telefoon in de Mr HP Linthorst Homansluis, op weg naar Opera Spanga. Viel uit een jaszak, rits onvoldoende dicht getrokken. Paste prima in de trits van klein ongemak in en onderweg naar Spanje (beschadiging aan caravan door tractor die me uit de drek trok, uitgevallen koelkast en gejatte e-terreinfiets). Overigens allemaal inmiddels weer opgelost.

Mogelijk is het de dagelijkse actualiteit die me ervan weerhoudt nog eens terug te kijken op redelijk triviale geneugten. Zoals vandaag het nieuws over een zogenaamd vredesakkoord mbt. Gaza. De verdictaturisering van de VS met tegenwoordig een heus ministerie van oorlog. En niet te vergeten, dichter bij huis, het continue rijp maken van de geesten om ten oorlog te trekken in oost Europa.

Laat ik het toch maar proberen. Ver vóór de Romeinse overheersing was Spanje al her en der gekoloniseerd door de Feniciërs, nog vanuit Tyrus in Syrië. Een ondernemend, zeevarend volkje, een soort Hollanders. Ik noemde al de vestingstad Doña Blanca in de toenmalige lagune van Sevilla. Maar ik kwam ze al op eerdere reizen tegen, zoals op Sicilië. Hun belangrijkste kolonie was Carthago, gelegen in het huidige Tunesië. Vandaar uit bevochten ze de Romeinen 3 eeuwen Bc om de hegemonie over de Middellandse zee. Veelal op zee maar ook op land. Het heeft erom gehangen. Bijna lukte het Hannibal vertrekkend vanuit Spanje, over de Alpen met z’n olifanten, heel Italië te veroveren.

In het zuiden van Spanje hadden de Feniciërs een bijzondere belangstelling voor ijzererts. Rijkelijk aanwezig rond de Rio Tinto. De rivier heet niet voor niets rood. Heel bijzonder om te zien. Niet om in te zwemmen. Het water is aardig zuur, heeft een Ph-waarde van 2, gelijk aan maagzuur!

Na een paar dagen aan het strand in de buurt van Valencia richting Barcelona gereden. Kon geen plekkie vinden in de stad zelf. Maar wel vlakbij in Colonia Güell, een half uurtje met de metro. Viel er met me neus in de boter. Stond pal naast een kerkje met de crypte van Gaudi. Een wonderlijk, bijna gedrochtelijk bouwsel. Van binnen heel intiem, vol gestileerde palmbomen en een bladerdak als plafond. Kijk maar zelf. In Barcelona geprobeerd de Sagrada Familia te bezoeken. Ondoenlijk, kaartjes alleen via internet te koop, geen doorkomen aan. Dacht dat die onderhand wel klaar zou zijn. Nou bij lange na niet. De hele tent staat verscholen achter hoge schuttingen en bouwketen. De bouwkranen steken de godsverzuchtende torens naar de kroon. Wat aan de ene kant wordt opgebouwd lijkt aan de andere kant weer in te storten…

Vlug de krioelende mensenmassa maar achter me gelaten. De serene rust in de historie en het Miro museum gezocht. En toen weer vlug terug naar huis, redelijk vlotjes in 4 dagen.

PS

Kreeg onderweg de eindscriptie van ene Themis uit Santa Barbara toegestuurd. Afgestudeerd in Astronomy in Culture of iets dergelijks. Bedankte me dat ze gebruik had mogen maken van mijn foto’s uit 2015 van de tempel van Apollo Smintheus in de buurt van Gülpina in Turkije. Schijnt ‘align in the rising points of Vega en Deneb’ in de de sterrenbeelden Lier en Zwaan. Zo zie je maar een blog met internationaal publiek…

Denk dat ik het mis heb, maar klopt het dat er een begin van een zekere hunebed-moeheid aan het optreden is? Tenminste als ik de enthousiaste reakties op de plaatjes van een paar patio’s goed versta? Het valt ook moeilijk uit te leggen wat me nou zo fascineert aan die steenhopen. Op mijn lijstje staan reeksen plekken met kastelen, romaanse kerken enz. Daar is toch veel meer aan af te zien? En toch laat ik ze veelal links liggen. Of ik loop even binnen en sta zo weer buiten. Ze ontberen dat mysterieuze. Bij opgravingen moet je je telkens weer een voorstelling maken van wat zie ik nou eigenlijk. Alle romeinse forums of badhuizen, waar je ook komt, zitten in wezen precies hetzelfde in elkaar. Maar de ene keer is het een zoekplaatje of dan ontdek je weer een bijzonder detail.

Bij hunebedden speelt totaal iets anders. Daar is de uitdaging meestal ze te vinden, de inspanning die dat kost, in een bijna altijd schitterende omgeving. Miste node mijn verloren gegane elektrieke ros; menig steile heuvel mijn nieuwe fiets naar boven moeten duwen. De graven van Los Llanetes waren ondanks al mijn ervaring werkelijk overweldigend. Hoop dat de luchtopnamen jullie daar deelgenoot van kunnen maken. Ik was blij dat de laatste een (relatieve) afknapper was; nee niet nog een uit de hoofdcategorie… Was al bijna 6 uur onderweg, liep op m’n laatste benen, had niks te drinken of te eten meegenomen.

Tussen romeinen en wel heel verre voorouders met hun hunebedden zit er in Spanje nog een soort tussenfase, wat ze hier Iberisch noemen. Geen steentijd meer, maar brons- en/of ijzertijd. Met heel veel invloeden van buitenaf en toch een heel eigen gezicht. Zie de beelden van allerlei fabeldieren. Daar hoort ook een heiligdom bij dat tot in de romeinse tijd bezocht werd. In het allerheiligste stond een zuil. Men neemt aan vanwege de aantekeningen erop dat in het dak van de cella een gat zat waardoor een streep zonlicht op de zuil viel. Waarmee bv. zonnewenden van de seizoenswisselingen konden worden waargenomen.

Nu we het toch over zon hebben. Iets wat hier nu zeer rijkelijk voor hande is… Ben daarom eens gaan kijken bij een paar zgn. zonnetorens. Ze voldoen niet aan de letter van de wet. Dan zouden het een soort schoorstenen moeten zijn waardoor lucht geforceerd omhoog wordt gezogen door verhitting aan de bovenkant. Hier wordt bovenin met behulp van spiegels rondom op de grond een vloeistof tot meer dan 500 graden opgewarmd waarmee stoomgeneratoren aan de praat worden gekregen. Overdag wordt zoveel warmte cq. opslag geproduceerd dat de centrale des nachts doordraait. Voorzien per stuk 20 tot 25.000 huishoudens van stroom. De torens zijn zo’n 200 meter hoog. Zien eruit als ouderwetse gaslantaarns met zo’n gloeikous. Zeker de Gemasolar die helemaal rondom wordt aangestraald. Het zijn de spektakelstukken van zonne-energie. Of ze beklijven is zeer de vraag; in de VS wordt volgend jaar zo’n dergelijke toren gesloten. Wat wordt daar niet afgebroken in dit tijdsgewricht…? Maar dat terzijde. Rondom de torens van Planta solar wordt nog een andere techniek toegepast. Zelfde principe maar in de vorm van zonneweides.

Iedereen, nou ja iedereen, kent wel de foto van Capa ten tijde van de Spaanse burgeroorlog. Daarop zie je een milicien dodelijk getroffen worden en achterover vallen. In Espoje is daar een bronzen beeld van gemaakt. Gedurfd gelet op de verhoudingen hier. Kreeg niet de indruk dat het erg gefrequenteerd werd.

Ben inmiddels al zo’n beetje aan de terugreis begonnen. Pak nog een paar daagjes strandgenoegens mee in de buurt van Valencia. Ziet er idyllisch uit; gelukkig overstemt de zee het geraas van het verkeer pal achter me. Volgende tussenstop is Barcelona. De Sagrada Familia schijnt af of zo goed als af te zijn.

In Cádiz, eindelijk! Verscheidene malen in afgelopen jaren langs gereden; altijd op weg naar een verdere bestemming. Nu ben ik er gearriveerd. De stad had voor mijn gevoel mythische proporties aangenomen. Dus niet een van de veel geroemde witte steden, zoals Arcos de la Frontera.

Maar dé pueblo blanco bij uitstek. Dat is ze dus niet. Het is echt een havenstad met eindeloze flats, dicht opeen. Herkende gelijk de waterkant Schiedam Vlaardingen. Grote brugkranen bij werven, wonderlijke staketsels waarop in zee knooppunten van windmolens worden aangebracht en werkschepen waar tegenwoordig de achterkant de voorkant blijkt te zijn (massaal gebouwd in Gdansk, herinner ik me nog uit de tijd dat ik nog zeilde…). De stad lijkt te liggen op een in de Atlantische oceaan uitstekend schiereiland. De oorspronkelijke stad – en dan praat ik over honderden jaren BC – is gesticht door Feniciërs die ver voor de Romeinen de Middelandse zee als hun Mare Nostrum beschouwden. Aangenomen wordt dat ze evenmin uitstapjes ver daarbuiten tot in Engeland en West Afrika niet schuwden. Cádiz was daarin een tussenstop, toen nog gelegen op een eiland, dat in de moderne tijd vastgegroeid is aan het vaste land van Spanje. Alhoewel nog steeds niet echt. Twee immense bruggen en een soort Afsluitdijk vormen de verbindingen.

De oude binnenstad, op dat vroegere eiland, is van klassieke schoonheid. Monumentale gebouwen, imposante beelden van onvergetelijken met rondom veel smalle straatjes die overbevolkt worden drommen toeristen. Merendeels vluchtige passanten van cruiseschepen. Er lagen er nu wel drie stuks. Kijk even goed naar de kaartjes. Zie dat Sevilla aan zee heeft gelegen! Al ten tijde van Columbus was de lagune te moeilijk bevaarbaar door verzanding. Zijn tweede reis vertrok derhalve uit Cádiz.

Het zijn nog maar wat vluchtige indrukken. Ben veel te druk met het zoeken van een alternatief voor mijn koelkast aan boord. Die heeft het weer begeven. De garantie dat ik er weer 10 jaar tegen kon, is niet helemaal bewaarheid. Het werden 3 dagen. Nog dringender moet ik iets vervangends voor mijn gejatte fiets vinden. In Espera hebben onverlaten me midden in de nacht beroofd. Om een uur of 3 weet ik nog dat ik wakker werd omdat ik wat hoorde. Te weinig om buiten te kijken. Had ik dat maar gedaan… De elektrische terreinfiets zal ik node missen; heeft me jarenlang gediend als een trouwe kameraad over onbegaanbare paden en menige heuvel/berg moeiteloos doen beklimmen. Het spijt me dat je net op de laatste dag zo hebt moeten afzien. Op een gegeven moment konden voor en achter de wielen niet meer rond. Alles zat vastgekoekt met dikke lagen leemachtige klei waarvan er heel veel is na de vele regen van afgelopen weken. In die troep rondstappen was ook geen onverdeeld genoegen, het leek alsof ik op dikke bieflappen rond banjerde.

Tja, wat zal ik nu nog verhalen over wat ik tussen de bedrijven door bezocht heb. Moet bekennen dat het schrapen is. Alle A-lokaties zijn al eens aangedaan. Spaarzame resten van een romeins stadje Ocuri bij Ubrique. Alleen op afspraak met gids te bezoeken. Waarschijnlijk juist om die reden, zo weinig was er te zien. En koud en nat. Het mocht de gids niet in haar enthousiasme belemmeren; ze trok zelfs halverwege haar jack bij uit. Maar liefst 3 uur bleef ze verhalen. Overigens nauwelijks iets van opgestoken, alles ging in rap Spaans.

Bij Iptuci zoutpannen. Al sinds mensenheugenis. Geen verdampt zeewater maar diep uit de grond opborrelend.

Calduba, iets dergelijks als Ocuri. Al jaren uit de gratie, totaal overwoekerd. Bij Espera ligt schitterend op een heuvel Esperilla, klein Espera. Het is bewegwijzerd tot bijna onder aan de heuvel. Daar te komen was al geen sinecure, zie hierboven. Hoe en waar je naar boven moet, een raadsel. Ben zomaar ergens gaan klimmen na een rondtrekkende beweging van bijbelse proporties, daar waar het me wat minder steil leek. Een warempel het is gelukt. Zelfs wat gevonden. Denk nog van vóór de romeinse tijd, wat ze hier iberisch noemen, alles voor de Romeinen en Feniciërs. Mensen waren toen niet voor een kleintje vervaard. Alles uitgehakt uit keiharde rotsen.

Tot slot naar Carissa Aurelia, ook romeins. Iemand heeft ooit het infocentrum gesloten en de sleutels weggegooid. Alles staat er nog, kan zo weer open. Koeien bewaken de stadsresten. Op 20 minuten afstand, lopend struikelend over een pad vol losliggende keien zowaar een paar graven. Net voor de bui weer terug bij de auto.

Het is de weg hè, niet de bestemming… Daar begint het wel op te lijken. Sta inmiddels voor de poorten van Cádiz, nog een kleine 100 km te gaan. Wacht nog maar rustig op mij, tot je wat beter weer te bieden hebt. Zag dat het er de komende dagen niet echt warm is en regen wordt verwacht. Net een hele week Altea achter de rug. Was bij een ouwe kostschoolkameraad te rade gegaan om me bijstand te verlenen bij het vinden van een reparateur van de koelkast. Is na veel vieren en vijven gelukt. Een fluitje van een cent uiteindelijk, even de koelvloeistof aanvullen, was na 20 jaar verdampt. Maar eerst was de auto van mecanicien kaduuk. En vervolgens had heel Spanje een black out. Mocht allemaal de pet niet drukken. Een heel gezellige week gehad met die maat van vroeger en het was goed toeven aan de rand van het het zwembad van de urbanización. Het spaanse leven is wel even wennen. Leek of de dagen voorbij vlogen. Om half 2 schuif je aan aan tafel om warm te eten, flesje derbij en het is zo 4 uur. Daarna is het alleen nog bijkomen. Verheugd te hebben mogen vaststellen dat een portie bitterballen heden ten dage is toegevoegd aan het assortiment tapas, alle hulde aan de hollandse keuken.

De heenweg is totaal onproblematisch verlopen. Bedoel qua rijden. Had tevoren, zoals gebruikelijk, een nachtje proef geslapen in Zuidland. Altijd gezellig daar bij vrienden. Maar achteraf vertroebelde het danig een kritische blik. De verhuiswagencombinatie bleek nog meer kuren te vertonen. De eerste stoelgang draaide bv. uit op een deceptie, wc kapot. En zo was er nog wat van dat ongemak. Het meeste is inmiddels door me verholpen. Wat rest is het vervangen van een automatisch schakelaar waarmee verbinding wordt gemaakt tussen de auto en aanhanger om de accu’s te laden onder het rijden. Bij voldoende zon zijn de panelen toereikend; toch is handig altijd wat achter de hand te hebben.

Vertel wel dat de heenweg een schietje was. Maar dat is helemaal niet zo. Op de derde dag moest ik al door een tractor uit de modder worden getrokken. Was voor de nacht een doodlopende weg naar het wonderschone Lac du Moulinet ingeslagen. Helaas geen keerlusje aan het eind, alleen een heel modderig zijpad. Bij het heen en weer steken net ietsje pietsje te ver de prut ingereden en ja hoor geen beweging meer in te krijgen. Een bereidwillige boer iets verderop bracht de verlossing.

Aan sightseeing nog niet echt toegekomen. Puur bij toeval een steengroeve uit de romeinse tijd tegen gekomen. Wilde even m’n benen strekken bij een pompstation onderweg. Zag een totaal verbleekt bord waarop aangegeven werd dat even wat verder lopen wat te zien was. Indrukwekkend, kwam op geen enkel lijstje van me voor… In Abril, aangrenzend aan Altea, een villa rustica, romeinse boerderij bezocht, Moedige poging van heel weinig nog wat te maken. Voor morgen staat het echte werk op het programma. Net een afspraak voor een rondleiding gemaakt. Verromeinste celt-iberische bewoning hoog boven op een heuvel. Hoop dat het droog blijft, anders schijnt de klim er naar toe te worden afgelast.

Weer thuis. Was nog een heel gedoe in Frankrijk. Kwam terecht in gigantische files. Toute France kwam blijkbaar van vakantie terug. Ik zou het anders ook niet weten. Noodgedwongen nog meer N- en D-wegen bereden dan op de heenweg. Een regelrechte sentimental journey. Je waande je 60 jaar terug in de tijd. Kilometers lange kaarsrechte tweebaanswegen met af een toe dat ene stukje driebaans voor de jachtige rakkers, om de trage medeweggebruikers te kunnen aftroeven. Ze zijn er nog de campings municipales, in ieder geval de bordjes ervan, ik heb er geen gebruik van gemaakt. Wonderschone dorpjes passeer je, dwars er door heen, dat wel. In het noorden heel wat minder fraai, echt veel armer dan midden en zuid Frankrijk. Ze lieten daar ook duidelijk merken niet van al dat verkeer gediend te zijn. Alle plaatsnaamborden hingen der op z’n kop. Het is ook echt te gek hoe ritsen, enorme vrachtwagens zich door die gemeenschappen heen wringen. Ik kan niet goed begrijpen waarom ze van die wegen gebruik maken. Puur kosten? Voor de lol doen ze het zeker niet. Al dat oponthoud door verkeersdrempels, rotondes, stoplichten (altijd op rood), invalide scootmobielen, tractoren en niet te vergeten de slechte wegkwaliteit m.n. in die dorpen (moeten ze zeker zelf onderhouden want daar buiten gaat het best). Het was eens maar nooit meer. Toch jammer, vond er fantastische leuke overnachtingsplekkies.

Het afscheid van Spanje was niet makkelijk. Niet in de laatste plaats vanwege Tarragona! De kers op de taart. Voor mij veel te zien in de stad maar ook daar buiten. En dat in combinatie met einde middag bijkomen aan het strand. Geweldig, zeker als het weer ook nog meezit en er geen stormwind van zee waait. Want dat doet het er flink in deze tijd van het jaar. Loop helaas het twee weken durende festival Tarraco Viva, El festival Romà de Tarragona, mis. Begon net deze week.

De stad heeft op nogal wat plekken resten uit die tijden blootgelegd. Niet allemaal even indrukwekkend, het amfitheater springt er echt uit. Er is middenin een kerk gebouwd door de Visigoten (bezochten Spanje in de tijd tussen de Romeinen en weer andere nieuwkomers, de Moren). Maar eigenlijk veel bijzonderder is dat je onder de grond door de gangen van een heus circus, waar de beroemde paardenraces met vierspannen werden gehouden, kan dwalen. Bovenop die gangen waren de tribunes, waarvan een stukje zichtbaar is.

Dit alles ten koste van Barcelona. Had een heel Gaudi-programma op de rol staan. Nada dus. Geen Sagrada Familia, dan maar volgende jaar, dan misschien eindelijk helemaal af na maar liefst 142 jaar bouwen. Me tevreden moeten stellen met het Gaudi-museum in Reus, zijn geboorteplaats. Daar werd aanschouwelijk gemaakt hoe hij zijn kerkgebouw op z’n kop heeft ontworpen. Het stad had onverwacht in het verlengde van Gaudi (schatplichtig?) veel meer schoons te bieden. Een heel scala aan art nouveau panden. Kreeg pas later door dat de meeste ervan van binnen te bezichtigen zijn.

Even buiten Tarragona mag niet onvermeld blijven Centcelles en het Aquaduct de les Ferreres. Laatstgenoemde verzag de stad van drinkwater. Centcelles is een laat romeins gebouw dat door hergebruik als kerk en boerderij de tand des tijds heeft overleefd. Wat de oorspronkelijke functie ervan was, is niet duidelijk. Op een van koepelplafonds zijn delen van een mozaïek aangetroffen.

Bij het scheiden van de markt in La Jonquerra, op de grens met Frankrijk, nog vlug even het Museo Memorial Exili (MUME) bezocht. Was het meest uitgesproken over de Spaanse burgeroorlog van meer dan 80 jaar geleden. Duidelijk republikeins, tegen de militaire coupe van Franco. Kan ook wat makkelijker in het (bij de recente verkiezingen iets minder) separatistische Catalonië. Afgelopen maanden bezocht ik er diverse van, durfden duidelijk hun vingers niet te branden aan dit heikele onderwerp dat tot op de dag van vandaag Spanje diep verdeeld houdt. Beperkten zich tot in in beeld brengen van de ellende die elke (burger)oorlog met zich brengt voor de bevolking. Het MUME besteedt aandacht aan het lot de honderdduizenden Spanjaarden die in 1939 op de vlucht sloegen. De meesten naar Zuid-Frankrijk waar ze in allerlei noodopvang terecht kwamen en vervolgens nadat Frankrijk onder de voet was gelopen door de Duitsers, de terreur in concentratiekampen mochten smaken! Velen konden/wilden niet vluchten, wat ze nog duurder kwam te staan. Op tientallen plekken in het land vinden opgravingen in massagraven plaats om de toen standrechtelijk vermoorden een naam te geven. Al eerder besteedde ik daar aandacht aan.

Zo in de loop van de jaren heel wat archeologische musea afgestruind. Het aantal vuistbijlen uit vervlogen tijden, de oneindige variatie aan potjes en pannetjes en dan al die scherven; niet te filmen. Je ziet ze nog wel maar je kijkt er niet meer naar. Slechts nog op zoek naar dat ene uitzonderlijke. Dat was dit keer in Valencia el Centro Arqueológico de l’Almonia.

Een museum boven op een opgraving waar als het ware de hele geschiedenis van de stad op een paar honderd vierkante meter wordt tentoongesteld. Romeinse resten, een straat met bebouwing. Daar weer tussen een stukje kerk en graven uit de Visigoten-tijd. Een door de Moren hergebruikt badhuis. En dat alles aanschouwelijk gemaakt met videopresentatie, waar vertrokken vanuit de zichtbare resten vervolgens een beeld wordt gecreëerd van hoe het er in werkelijkheid zou kunnen hebben uitgezien. Je moet er even de tijd voor nemen, maar dan heb je ook wat. Echt fantastisch gedaan. Een regelrechte vondst was de inval van daglicht via een vijver met glazen bodem.

In Spanje is het overbouwen van opgravingen niet ongebruikelijk. Liet al eerder zo’n staaltje zien van een Moors wijkje aan de voet van het alcazaba in Almería. In Sagunto hetzelfde laken en pak. Flatgebouwen bovenop een villa romana en een paar kruisende straten uit dezelfde tijd.

Sagunto is een niet missen stadje. Boven alles uit steekt een immens kasteel. Maar er is een in gebruik zijnd romeins theater. Een prachtig oud binnenstadje met joodse roots. Een kerkje met de paastronen die het hele lijdensverhaal uitbeelden. Een heuse calvarieberg; het is er allemaal.

Terug naar Valencia. Er heel wat afgefietst. Veel imposante gebouwen, oud en nieuw. Overdekte markten, de een voor juppen de ander nog voor dagelijks gebruik. En dan natuurlijk het onvermijdelijke Ciudad de las Artes y de las Ciencias van de hand van architect Calatrava. Alsof Stars wars op aarde is geland.

Bracht de nachten door helemaal aan de rand van de stad, ver weg in een buitenwijk in een soort volkstuincomplex. Zou bij ons toch niet moeten flikken. Hier geen enkel commentaar, werd vriendelijk toegezwaaid door de tuiniers. Heel wat andere omstandigheden dan de dagen ervoor. Toen stond ik op een soort hei van tijm, denk ik. Het rook in ieder geval lekker. Met dagelijks bezoek van een kudde schapen. Misschien wat eenzaam maar ik vond het er heerlijk. Prima uitvalbasis om nog wat iberisch erfgoed op de omliggende heuvels/bergen aan te doen. Overigens met wisselend succes. Hele ochtend besteed om met fiets hobbelend over kilometers lange bospaden een poblado iberico te benaderen. Kwam alleen aan de verkeerde kant uit, bij een steile rotswand. Terug dus, naar de andere kant. Kilometers omrijden, nu met de auto. Kon je er tot aan de voordeur komen. Alleen jammer kwart voor 2. Ja, dan sluit hier de boel voor enkele uren. Dat blijft maar moeilijk wennen.

De iberische kultuur, dus van ver vóór de aangewaaide feniciërs, grieken en romeinen, kende een eigen taal en schrift. Op zich niks bijzonders. Maar het gekke is, we kunnen het lezen maar weten niet wat er staat. Het wachten is op een nieuwe Champollion die de Egyptisch beeldtaal ontdeed van haar raadselen.

Vannacht m’n tweede dekbed er bij gepakt; vanmorgen de kachel aan gehad. Het wil hier ook nog niet echt zomeren. Alhoewel afgelopen week was het best heel aardig. Ben toch binnen geraakt in het Picasso museum. Heb de rij maar voor lief genomen. Stond nog in de verkeerde keu ook; die van de mensen die tevoren een kaartje hadden gekocht. Zie je op een afstand niet. Echter tijd genoeg om alsnog een ticket te kopen via internet. Het meest spraken mij zijn litho’s aan.

Daarna doorgelopen naar zijn geboortehuis, net met een wat andere invalshoek.

Malaga wordt overlopen door grote, georganiseerde groepen toeristen. Niet dat er geen stillere plekjes te vinden zijn. Zeker in de winterstalling van de paastronen. Kwam ook nog terecht in een heuse pro-palestijnse demonstratie. Voor het eerst, verder merk je d’r helemaal niets van.

Laatste paar dagen nog snel de draad opgepakt. Ben niet verder zuidwaarts getrokken. Maar teruggereden richting Murcia. Jammer voor dat dorpje Marinaleda waar een ouwe communist de scepter zwaait. Had ook de plastische vormgeving van de beroemde foto van Capra, van de neergeschoten, achterovervallende milicien, in Espejo willen zien. Allebei verloren gegaan in de brij aan spelden van de te bezoeken plekken. Volgende keer wat anders organiseren; meer in rubrieken kastelen, dolmen, museo arqueológico etc. die afzonderlijk op te roepen zijn. Nu stond te hooi en te gras alles door elkaar op de kaart in rood.

Diverse zgn poblado iberico aangedaan in Totona en Almoloya. Bewoond geraakt zo’n 2500 jaar vChr over een periode van zeker 1000 jaar. Begroeven hun overledenen in huis. Wordt heden ten dage ook nog gedaan, dacht in bv Vietnam, wat ik me herinner. De drone opnieuw van stal gehaald. Maar het waaide een beetje hard. Daardoor durfde ik boven op de berg niet al te hoog te vliegen, waardoor een echt mooi totaaloverzicht ontbreekt. Valt me op dat op de archeologische sites heel nadrukkelijk geprobeerd wordt het verleden invoelbaar te maken. Niet alleen kale muurtje maar dummy’s van gevonden resten worden teruggeplaatst of nagebouwd.

In Elx / Elche de geromeiniseerde stad Ilici bezocht. Een opgraving voor fijnproevers. Het wereldberoemde beeld van La Dama de Elche was er niet in het echt zien. Dat is veilig opgeborgen in Madrid. De fascinerende buste van een vrouw werd onder pre-romeinse muurresten gevonden. Waarschijnlijk uit 400 vChr, duidelijk is de gelijkenis met een Cartaagse godin. Het is overigens niet wat lijkt, het is nl. een urn. In haar rug zit een groot gat met daar achter een holte waarin verbrande resten zijn gevonden.

Eindelijk dan in Malaga en nog wel pal aan het strand! Het er gistermiddag gelijk van genomen. De voorkant blijkt wat beter zonnebestendig dan de achterzijde. Op zondagmorgen geprobeerd het Picasso-museum te bezoeken en nog paar highlights. Geen beginnen aan, rijen van hier tot Tokyo. Zag later een zeekasteel uitvaren, kijken of dat verlichting gaat brengen. In ieder geval had het Museo de Malaga er totaal geen last van. Een serene rust aldaar, zolang je maar in de goeie looprichting voortbeweegt. Zoniet, terug naar af. Spanjaarden zijn streng, zo praten ze en kijken ze veelal. Ondanks al die zon, misschien desondanks. Voor een tijdgenoot – misschien wel een voorloper, José Moreno Villa – is er ruim baan gemaakt. Komende dagen maar nog eens proberen een vergelijk te maken.

Van de week niet veel geestelijke verrijking opgedaan. Dagen bezig geweest met mijn verhuiswagencombinatie (ook wel eens genoemd de bunker, patatwagen of spaceshuttle). Had al onder het rijden gemerkt dat de luchtcompressor voor de remmen van de caravan overuren maakte. Bij onvoldoende luchtdruk begint ie nl. op de rem te staan. Bleek gelukkig iets onschuldigs; een doorgeschuurde slang. In Malaga als eerst een bezoek aan een bouwmarkt gebracht en een extra zonnepaneel aangeschaft. Heeft een mooi plekje op dak gekregen; raakt daar wel een beetje vol met exemplaren die het nauwelijks nog doen.

Meestentijds doorgebracht in Antequera. Ook al op zo’n mooie standplaats met uitzicht op het voor oorsprong moorse alcazaba en medina.

Dat was de niet de reden om er naar toe gaan. Dat waren twee enorme dolmen. Ze hebben er een soort park van gemaakt. Misschien zag het er duizenden jaren vCh ook zo uit? Brengt je desalniettemin niet echt in dat echte oergevoel.

Nee dan al die uitingen van het rijke rooms leven. Die weten daar wel raad mee.

Naast alle uitbundige, kerkelijke feestdagen beschikt Spanje over een schier onuitputtelijke folkore. In het verleden maakte ik al eens enorme optochten mee van de Moros y Cristianos. Onvoorstelbaar, in de categorie romeinse vierspanraces, nee nog groter.

Baza herdenkt jaarlijks dat een man uit het naburige Guadix honderden jaren geleden een Mariabeeld heeft proberen te stelen, een zekere Coscamorras. Deze onverlaat ziet zich heden ten dage voor de taak gesteld ongeschonden, dwz zonder bevuild te raken in een kerk een goed heenkomen te zoeken. Hij heeft als enige verdediging een een vlegel, stok met een stukje ketting en aan eind nu geen kogel maar iets zachters. Dat lukt hem natuurlijk van geen meter want hij moet dat zien te klaren in een uitzinnige, duizendkoppige menigte die van top tot teen in de zwarte motorolie is gedompeld… Hoe kom je der op.

Het zou Granada in één dag moeten zijn geworden. Het Alhambra, ach nog een keer, nee dus. Gemiste kans waarschijnlijk, toch! In 1492, het jaar van de ‘ontdekking van Amerika, vertrok hier de laatste moorse vorst. De reconquista, de katholieke jihad had gezegevierd na 400 jaar strijd. Ik had mijn zinnen gezet op Frederico Garcia Lorca, de bekendste schrijver van Spanje na Cervantes.

En wat minder op de componist Manuel de Falla. Ze waren bekenden van elkaar. Ik heb het niet helder gekregen waarom hij in 1939 emigreerde naar Argentinië. Waarschijnlijk was ie sympathisant van de republiek en leek het hem verstandig weg te wezen aan het eind van de burgeroorlog? Nog vreemder is zijn terugkeer na zijn dood in 1946. Blijkbaar wilde dictator Franco postuum mooie sier maken met de Ravel van Spanje. Even luisteren naar El amor brujo (behekste liefde, kan dat?) op Youtube, prachtig! Een mens kan zo te zien aan de plank medicijnen in zijn huis, heel mooie muziek maken met forse maagklachten…

Granada houdt de nagedachtenis van Garcia Lorca in ere met een wonderlijk beeld van hem (had hij echt zo’n waterhoofd?), het huis van zijn ouders en een heus studiecentrum met in de kelder een expositie van het schrijfwerk van de man. Helaas niets vertaald ter toelichting. Ik bleek buiten Granada naar hem op zoek te moeten. Eerst naar zijn geboortehuis in Fuente Vaqueros, niet open.

Door naar Valderrubio waar hij zijn jeugd (alleen vakanties?) heeft doorgebracht op een soort boerderij. Aandoenlijk zijn kamertje te zien, met bed, lampetkan en bureautje. Sliep kamer en suite met z’n ouders. Pal om te hoek woonde Bernarda Alba met haar 5 dochters, die ze nauwelijks in bedwang kon houden en beschermen tegen de veranderende tijden. Ze bestond dus echt en niet alleen in het toneelstuk Het huis van BA.

Uiteindelijk naar Viznar waar Garcia Lorca noodlottig aan zijn eind kwam in 1936 op 38-jarige leeftijd vermoord door de militaire coupplegers, al vroeg in de burgeroorlog toen ze voet aan de grond kregen in het zuiden. Hij wordt herdacht met een verlaten, wat verpieterd parkje. Vlak in de omgeving kwam ik jongeren tegen die bezig zijn een massagraf bloot te leggen. Wie weet wordt hij daar ooit teruggevonden. In het hele land is men daarmee bezig. Een zeer controversieel onderwerp; als ik liedjes uit de burgeroorlog draai, zet ik de radio maar niet al te luid. Honderdduizenden slachtoffers zijn 85 jaar na dato nog steeds naamloos vermist

Het werden wat meer dagen in de buurt van Granada. Stond prachtig bij een verlaten steengroeve. Dat was niet het probleem maar mijn stroomvoorziening. De zonnepanelen laten het afweten. Goed dat ik met zo veel liefde m’n metertjes in de gaten hou. Dagenlang stad en land afgereden, nergens te krijgen, ja over 2 weken, tegen woekerprijzen. Geloof de oplossing te hebben gevonden in Malaga. Ben rustigjes onderweg daar naar toe. Doe intussen zuinig aan, wat niet meevalt bij 27º.

Laat me maar niet gek maken, anders had ik toch mooi twee alleraardigste musea gemist met de fraaiste vondsten uit lokale opgravingen, waarvan helaas maar een te bezichtigen was: villa romana de Ruedo. De tafel in de ontvangstruimte van de in wezen een herenboerderij was nog net niet gedekt. Rond een fonteintje lagen ze daar op een halfrond plateau lekker te schranzen met op de achtergrond een klaterende waterval.

In tegenstelling tot bv Italië zijn hier de opgravingen van enig belang goed afgeschermd. Daar vond ik altijd wel ergens een gat in het hek. De uitschuifbare ladder moest er aan te pas komen. Het is gelukt.

PS Even klikken op de foto en ie wordt groter, als het goed is.